ĐANGO

Nije znao da čita i piše, ponosio se svojim romskim poreklom, bio je svestran, voleo je i plesati… Rođen pod vedrim nebom,23.j anuara, 1910.,  jedan je od najvećih džez muzičara 20. veka , Žan Batist Renart, zvani  Đango . Majka mu je bila plesačica i akrobata, a otac putujući muzičar.

Iz Belgije, porodica se preselila u predgrađe Pariza. Do svoje 20. godine nije imao pravu kuću.Odrastao u dva suprotna sveta u isto vreme, svetu nomada i skitnica i svetu blještavog Pariza, zanimao se za muziku od malena.

Dobri komšija , primetivšu  njegov talenat za muziku, poklanja mu gitaru. Đango je tada bio dečačić od 12 godina, a gitaru je brzo naučio svirati.

Sa sedamnaest godina se oženio devojkom iz svog, romskog kampa. Događaj koji će promeniti sve u njegovom životu, desio se 2. Novembra, 1928.godine.

Po povratku sa jednog svog koncerta, slučajno je oborio sveću i izazvao požar. Izgorela je cela prikolica u kojoj su živeli. Njegova žena pravila je i prodavala papirno cveće, na koje je sveća pala.

Đango i njegova žena ostali su živi, ali njegova leva ruka, noga i struk, bili su teško spaljeni. Doktori su predlagali amputaciju noge, na šta on nije pristao. Verovali su i da nikada više neće moći da svira gitaru, jer su mu dva prsta bila spaljena. Đango ih nikada nije mogao raširiti i te prste je koristio samo za akorde.

Na njegovu muziku su uticali Luis Armstrong, DŽo Venuti, Edi Lang..

To što je bio Rom, naravno, nije se dopadalo nacistima. Godine 1939., zatekao se u Engleskoj, ali se odlučio vratiti u Pariz.

Nemci tada nisu voleli ni džez. 1933., u Nemačkoj je Romima već bilo zabranjeno da žive u gradovima, a ubrzo su odvođeni u logore. U Francuskoj su korišćeni kao robovi.

Hitlerov stav i prema džezu bio je neprijateljski, pa je Đango bio dvostruki neprijatelj za nemačku državu. Kad je prvi put pokušao da pobegne iz okupirane Francuske, uhvaćen je i zarobljen.

Ali, čuda se dešavaju.. Jedan nemački službenik, ljubitelj džeza, pomogao je da se oslobodi. Kada je drugi put pokušao beg, uhvaćen je na granici i vraćen u Francusku.

U Parizu je nastavio rad i napisao „ Nuages “, neslužbenu himnu , koja je budila nadu za oslobađanjem od nacista. Zbog mržnje nacista prema džezu, razvijao je i druge pravce u muzici.

Napisao je Misu za Cigane i simfoniju.

Najpoznatija Đangova dela, koja i dalje svedoče njegovoj genijalnosti, su Sweet sue, Minor swing, Nagasaki, Brasil…

Preminuo je usled krvarenja na mozgu, 16.Maja, 1953.godine. Imao je samo 43 godine. U duši je bio kockar..

Opisivali su ga i kao neodgovornog, posebno sa novcem i sklonog ka slobodi romskog života.

Ali, njegova dobrota i velikodušnost su bili nadaleko poznati. Njegovu muziku ocenjivali su kao uzbudljivu.

Njegov stil, ostao je poznat kao romski džez, i zaslužan je za ekspanziju brojnih  Festivala romskog džeza u celom svetu. Ostao je veliki uzor za sve gitariste. I Rome.

Marija Živković- novinarka

Evropske romske novine

2 comments

  1. Ivica Petrovic - Ivo Reply

    Sta reci, jedan od prvih Rroma koji je usao u Javnost kao Rrom i doprineo da se i Rromi gledaju i iz drugog ugla.
    Mene interesuje nesto drugo, jel Carli Caplin bio Rrom ili Zidov.
    Pozdrav iz Salzburga
    Ivica Petrovic MBA

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *